Ekleme Tarihi: 04.11.2026 | Güncelleme Tarihi: 04.11.2026 | Yazar Ekibi: Doğukan Işık – Ekspertiz Raporu Değerleme Ekibi
Fabrika değerleme raporu ücreti; Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yayımlanan resmi Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Tarifesi doğrultusunda, sanayi tesisinin kapalı brüt inşaat alanı (m²), arsa yüzölçümü ve idari binalar ile makine parkurunun kapsamına göre kademeli taban katsayılarıyla belirlenir. Sanayi yapılarında sabit fiyat uygulanmaz; yasal tapu incelemeleri, organize sanayi bölgesi (OSB) tahsis kısıtlamaları ve saha teknik tespitleri hesaplamanın temel bileşenleridir.

Fabrika Ekspertiz Ücreti Hangi Kriterlere Göre Belirlenir?
Sanayi yapılarında değerleme bedeli, konut veya arsa ekspertizinden farklı olarak çok daha kapsamlı teknik ve yasal parametreler içerir. SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları, tesisin yalnızca fiziksel hacmini değil, üretim ruhsatlarını, mimari projesini ve arsa üzerindeki yapılaşma haklarını da ayrıntılı inceler.
Fabrika değerleme raporu maliyetini doğrudan etkileyen temel ölçütler şunlardır:
- Kapalı Brüt İnşaat Alanı (m²): SPK tarifesinde üretim holleri, idari ofisler, depolar ve sosyal tesislerin toplam metrekare aralığına göre belirlenen taban ücret basamakları esastır.
- Açık Alan ve Arsa Yüzölçümü: Açık stok sahaları, manevra alanları ve lojistik yükleme platformlarının parsel içerisindeki payı inceleme süresini ve değerleme metodolojisini genişletir.
- Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ve İmar Durumu: Tesisin OSB sınırları içinde yer alması durumunda müdürlük arşiv incelemeleri, katılımcı izinleri, arsa tahsis koşulları ve geri alım hakkı şerhleri araştırılır. Serbest bölge veya müstakil sanayi parsellerinde ise ilgili belediye imar arşivi taranır.
- Tesis İçi Yardımcı Yapılar ve Ek Tesisler: Trafo binaları, su arıtma tesisleri, kantar alanları, sundurmalar, silo ve tank yapıları gibi mütemmim cüz niteliğindeki tesislerin projeye uygunluğu hesaplamaya dahil edilir.
- Makine ve Tesisat Değerlemesi Talebi: Fabrika değerlemesi yalnızca gayrimenkul (arsa ve binalar) olarak talep edilebileceği gibi, üretim hattındaki sabit makineler ve tesisat parkurunu kapsayan kombine değerleme olarak da istenebilir. Makine değerlemesi talep edildiğinde uzmanlık alanı genişler ve tarife buna göre revize edilir.
2026 SPK Sanayi Yapıları Asgari Değerleme Ücret Tarifesi Nasıl İşler?
Sermaye Piyasası Kurulu her yıl Resmi Gazete’de yayımladığı tarife ile değerleme kuruluşlarının uygulayabileceği asgari taban ücretleri ilan eder. Gayrimenkul değerleme şirketleri bu tarifenin altına inemez; tesisin niteliğine, coğrafi konumuna ve lojistik inceleme gereksinimine göre resmi tarife üzerinden sözleşme düzenlenir.
Sanayi yapıları ve üretim tesislerinde asgari ücret baremleri kapalı kullanım alanına göre kademelendirilir:
- 1.000 m²’ye kadar kapalı alana sahip atölye ve küçük sanayi yapıları: Birinci kademe taban değerleme ücreti uygulanır.
- 1.001 m² ile 5.000 m² arası orta ölçekli fabrikalar: İkinci kademe katsayısı ve ek inceleme maliyeti eklenir.
- 5.001 m² ile 15.000 m² arası entegre üretim tesisleri: Üçüncü kademe kapsamlı saha ve OSB inceleme protokolü devreye girer.
- 15.000 m² üzeri büyük ölçekli ve çoklu binalı endüstriyel tesisler: Taban ücrete ilave olarak her 1.000 m² için belirlenen resmi ek metrekare bedeli ilave edilerek toplam asgari ücret hesaplanır.
| Sanayi Tesisi / Fabrika Ölçeği | Kapalı Alan Aralığı (m²) | SPK Tarife Yapısı ve İnceleme Kapsamı |
|---|---|---|
| Küçük Ölçekli Üretim Tesisi / İmalathane | 1.000 m²’ye kadar | 1. Kademe Asgari Tarife Tabanı; Belediye ve Tapu İncelemesi |
| Orta Ölçekli Fabrika ve Depolama Tesisi | 1.001 m² – 5.000 m² | 2. Kademe Tabanı; OSB İmar/Ruhsat Dosyası ve Saha Ölçümü |
| Büyük Entegre Sanayi Tesisi | 5.001 m² – 15.000 m² | 3. Kademe Tabanı; Çoklu Bina, Maliyet ve Emsal Analizi |
| Endüstriyel Kompleks ve Kampüs Tesisler | 15.000 m² ve üzeri | Taban Ücret + Kademeli Her 1.000 m² Ek Katsayı Hesabı |
Uygulamalı Örnek Senaryo: OSB İçinde 8.500 m² Fabrikanın Değerleme Süreci ve Maliyet Hesabı
Durum: Kocaeli Gebze OSB sınırları içerisinde yer alan, 12.000 m² sanayi arsası üzerinde 7.000 m² üretim holü ve 1.500 m² idari ofis binası bulunan entegre bir plastik enjeksiyon tesisinin banka kredi teminatı ve şirket aktif değer tespiti için SPK lisanslı değerleme raporu talep edilmiştir.
Karşılaşılan Sorun: İdari binada sonradan yapılan çelik konstrüksiyon asma kat eklentilerinin mimari projede yer alıp almadığı ve OSB yapı kullanım izin belgesindeki (iskan) metrekareler ile tapudaki tescil uyumu teyit edilmelidir.

Fabrika Değerlemesinde Hangi Yöntemler Kullanılır?
Sanayi gayrimenkulleri heterojen yapıları nedeniyle tek bir yöntemle değerlenemez. Tesisin hem arsa payı değeri hem de binaların amortisman durumu dikkate alınır. SPK lisanslı değerleme uzmanları rapor hazırlarken üç temel değerleme yaklaşımını entegre şekilde uygular:
- Maliyet Yaklaşımı (Yeniden İnşa Maliyeti): Arsanın boş piyasa rayiç değeri emsallerle tespit edilir. Üzerindeki üretim holleri, idari binalar ve altyapı tesislerinin güncel Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapı yaklaşık birim maliyetleri ve piyasa inşaat birim fiyatları üzerinden yeniden yapım maliyeti hesaplanır; binanın yaşı ve yıpranma oranı (fiziki ve fonksiyonel amortisman) düşülerek yapı değeri bulunur.
- Emsal Karşılaştırma Yaklaşımı: Aynı OSB veya sanayi bölgesindeki benzer parsel büyüklüğüne, taban oturumuna (TAKS) ve emsale (KAKS) sahip satılık veya yakın tarihte satılmış sanayi parselleri incelenir. Konum, anayol cephesi ve enerji altyapısı düzeltmeleri yapılarak emsal değer belirlenir.
- Gelir İndirgeme Yaklaşımı: Sanayi tesisinin bölgedeki fabrika m² kira rayiçleri araştırılır. Potansiyel brüt kira getirisi, işletme giderleri ve bölgenin sanayi kapitalizasyon oranı kullanılarak taşınmazın bugünkü net bugünkü değeri hesaplanır.
Fabrika Ekspertiz Raporunda İncelenen Resmi Evraklar Nelerdir?
Fabrika değerleme raporu hazırlanırken yapılan resmi kurum araştırmaları değerleme sürecinin en kritik aşamasını oluşturur. Raporlama sürecinde incelenen zorunlu evraklar şunlardır:
- Tapu Kaydı ve Takyidat Belgesi: İlgili Tapu Müdürlüğü’nden güncel takyidat sorgulanarak mülk üzerinde ipotek, kamu haczi, intifa hakkı, vakıf şerhi veya satış vaadi gibi kısıtlamalar kontrol edilir.
- OSB Tahsis ve Katılımcı Sözleşmesi: OSB içindeki taşınmazlarda arsanın devir şartları, OSB onay zorunluluğu ve üretim konusu şartları denetlenir.
- Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan): Tesis binalarının onaylı projeye göre yapılıp yapılmadığı, iskanlı kapalı alan ile fiili kapalı alan arasındaki olası kaçak farklar incelenir.
- Onaylı Mimari ve Statik Projeler: Belediyeden veya OSB İmar Müdürlüğü’nden onaylı mimari proje kopyaları incelenerek saha ölçümleriyle örtüşme sağlanır.
- Çevre ve Çalışma Ruhsatları: Gayrisıhhi müessese (GSM) ruhsatı, çevre izin ve lisans belgeleri tesisin yasal fonksiyonunu destekleyen unsurlar olarak kayda geçirilir.
Fabrikanız İçin SPK Lisanslı Değerleme Raporu Alın
Banka kredisi teminatı, şirket birleşmesi, bilanço rayiç tespiti, alım-satım veya OSB devir süreçlerinde bağımsız ve resmi SPK onaylı fabrika değerleme raporunuzu hazırlıyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Fabrika değerleme raporu ücreti ne kadardır?
Fabrika değerleme ücreti tesisin kapalı alan büyüklüğüne, arsa yüzölçümüne ve makine parkurunun dahil olup olmamasına göre her yıl yayımlanan resmi SPK Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak kademeli olarak hesaplanır. Sabit bir ücret olmayıp tesisin teknik kapsamına göre resmi teklif oluşturulur.
2. Fabrika ekspertiz raporu kaç günde hazırlanır?
Fabrika ekspertiz raporları, tesisin büyüklüğüne ve resmi kurum dosya inceleme hızına bağlı olarak saha ziyareti ve belediye/OSB arşiv incelemesinin ardından genellikle 3 ile 5 iş günü içerisinde tamamlanarak teslim edilir.
3. Fabrika değerleme raporunda hangi kurumlar yetkilidir?
Yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) lisansına sahip ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) listesinde yer alan yetkili gayrimenkul değerleme şirketleri ve lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları resmi geçerli rapor hazırlayabilir.
4. OSB içinde yer alan fabrikaların değerleme süreci farklı mıdır?
Evet, Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca OSB sınırları içindeki parsellerde arsa tahsis koşulları, katılımcı izinleri, geri alım hakkı kısıtlamaları ve OSB İmar Müdürlüğü proje onayları raporda ayrı bir başlık altında incelenir.
5. Üretim makineleri de fabrika ekspertizine dahil edilebilir mi?
Evet, gayrimenkul değerlemesine ek olarak üretim hatları, vinçler, trafolar, jeneratörler ve sabit sanayi makineleri makine değerleme uzmanları tarafından incelenerek kombine gayrimenkul ve makine değerleme raporu düzenlenebilir.
6. Projeye aykırı kaçak yapılan asma kat veya sundurmalar nasıl değerlendirilir?
Projeye aykırı veya iskansız eklentiler SPK standartlarında raporda açıkça belirtilir. Yasal durum değerinde dikkate alınmaz; mevcut durum değerinde ise yıkım veya yasallaştırma riskleri maliyet analizine yansıtılır.
7. Bankalar kredi sürecinde kendi eksperlerini mi yönlendirir?
Ticari kredi süreçlerinde bankalar anlaşmalı oldukları SPK lisanslı bağımsız değerleme şirketlerinden rapor talep eder. Şirketler ayrıca kendi aktif büyüklükleri ve teminat hazırlıkları için bağımsız SPK raporu hazırlatabilir.
8. Fabrika değerleme raporu hangi resmi kurumlarda geçerlidir?
SPK lisanslı değerleme raporları tüm bankalarda, mahkemelerde, vergi dairelerinde, icra müdürlüklerinde, SPK denetimlerinde ve bağımsız denetim süreçlerinde resmi bağlayıcı delil niteliğindedir.
9. Fabrika ekspertiz raporunun geçerlilik süresi ne kadardır?
Resmi kurumlar ve finans kuruluşları nezdinde gayrimenkul değerleme raporlarının geçerlilik süresi genellikle tanzim tarihinden itibaren 1 yıldır; piyasa koşullarında dalgalanma olduğunda 6 ayda bir revizyon istenebilir.
10. Fabrika ekspertiz başvurusu için hangi evraklar gereklidir?
Taşınmaza ait güncel tapu senedi fotokopisi, varsa yapı ruhsatı ve iskan belgesi, mimari proje kopyası, adres/numarataj bilgisi ve değerleme talep eden yetkili şirketin imza sirküleri başvuru için yeterlidir.


Comments are closed